Savunmada referans noktası

Donbas Uyuşmazlığı ve Zırhlı Muharebe Araçlarının Geleceği

Donbas Uyuşmazlığı ve Zırhlı Muharebe Araçlarının Geleceği (1)

21 Eylül 2020 / Kiev-Ukrayna

Özet

Bu yazı bir tercümedir. Bu konulara meraklı subayların ve sivillerin faydalanması için Haluk Bulucu tarafından tercüme edildi. Harita ve fotoğraflar eklendi. Yazının içeriğini hemen kabul veya red etmek yerine, okumanız, incelemeniz ve not almanız önerilir.

 Tercüme edilen bu yazıdan çıkarılan bir çok sonuç vardır. Zırhlı Muharebe Araçları tasarımında ise dikkate alınması gereken hususlar şunlardır:

  • Türkiye, artık ZMA tasarımında ve üretiminde kendi kendine neredeyse yetmektedir.
  • Envanterde bulunan araçların tamamı süratle yenilenmeli, özellikle Durumsal Farkındalık, EW unsurlarının ve karışıtırıcıların araçların ayrılmaz unsurlarından olduğu kabul edilmelidir.
  • Araç personeli son derece eğitimli olmalıdır.
  • İHA’lar artık muharebe sahasının ayrılmaz parçasıdır.
  • Ana Muharebe Tankları ve topçular muharebe sahasının ayrılmaz parçalarıdır.
  • Etkili bir lojistik yönetim, muharebeye girecek her birlik için olmazsa olmazdır.

(1) Johnson, F. Reuben; “ The Donbas Conflict and the Future of Armoured Warfare”, 23 August 2020, Kiev

Donbas Uyuşmazlığı ve Zırhlı Muharebe Araçlarının Geleceği / 23 Ağustos 2020 / Kiev-Ukrayna

Ukrayna'nın doğu Donbas bölgesinde ayrılıkçıların ön ayak olduğu savaşın başlamasından bu yana geçen süre içinde, her iki tarafta toplam 13.000'den fazla ölüm oldu. Bu çatışmalarda Rusya’nın elde ettiği avantajlar hakkında bazı sonuçlara varmak mümkün. Bir kere Donbas’da meydana gelen savaş, konvansiyonel bir askeri operasyon değil. Diğer ulusların savaşa girişini önlemek için, genellikle düşük bir tempoda tutulan bu savaştan çıkan dersler, Rusların gelecekteki angajmanlara nasıl hazırlandıklarının da belirgin birer göstergesi. 

Ukrayna’da Donbas Bölgesi

Rusya'nın, Ukrayna ve Suriye'deki operasyonlarının yanı sıra, Gürcistan'ın işgali gibi önceki çatışmalarda da yaşananlar, Rus ordusunun değişik çatışmalara farklı amaçlar ve farklı yaklaşımlar altında yaklaştığı görüşünü pekiştirdi. Bu nedenle, Rus askeri birimlerinin herhangi bir çatışmada yararlanabilecekleri A'dan Z'ye uygulanacak bir şablon aramak doğru değil. Günümüz Rusya’sının savaşlarının da, eski Sovyet döneminde askeri düşünceye hakim olan doktriner yaklaşımlara dayanacağını var saymak da aynı derecede yanlış. Her şeyden önce, Rusya'nın Donbas'a kendi personelini bir çeşit başlangıç eğitim alanı olarak gönderdiği yönünde yapılan gözlemlerde doğruluk payı var. Genellikle, bu personel daha sonra ek savaş deneyimi için Suriye'ye de gönderildi.

Ukrayna’da Görevlendirilen Rus askerleri

Moskova’nın Beyanatları

Çatışmalar başladıktan sonra Moskova’nın ilk beyanı, iki taraf arasında düşmanlıkların patlak vermesinin asıl sebebinin Rusya yanlısı ayrılıkçı bir hareketin ürünü olduğu ve bunda Rusya’nın hiçbir katkısının olmadığı yönünde idi.  Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bahsettiği "Küçük Yeşil Adamlar"ın da aslında var olmadığı söyleniyordu. Çatışmanın ilk aşamalarında, Rus’ların varlığı olabildiğince gizlendi.

Bu kadar hatırı sayılır sayıda askeri teçhizatın, neredeyse bir gecede ortaya çıkmasını da Ruslar şöyle anlatıyordu: “Bu araçlar, Rus yanlısı ayrılıkçı bir gücün Artemivsk'teki Ukrayna askeri zırhlı araç üssüne başarıyla saldırmasından sonra ayrılıkçıların eline düştüğüydü”. Bu Ukrayna tesisinde yaklaşık 250 tank da dahil olmak üzere, 800 farklı zırhlı araç vardı. Ancak bunların çoğu yenileme sürecinde olup, bir savaş için hazır değildi.Savaşta konuşlandırılabilecek önemli miktarda kullanılabilir bu sayıda zırhlı aracın aslında bir onarım ve bakım üssünden alınmasının imkansız olduğu gerçeği ortada. İşin garibi ayrılıkçı unsurlar, adı geçen üssü Ukrayna ordusundan ele geçirememişlerdi. Ayrılıkçı birlikler 2014 baharında ve 2014 yazında, anılan tesisi beş farklı saldırıda ele geçirmeye çalıştılar, ama başarılı olamamamışlardı.

Aslında ayrılıkçıların zırhlı gücünün kaynağı, uzun bir Rus askeri teçhizatı konvoyu idi ve bu konvoylar ardı, ardına Rus sınırını geçmişlerdi. Kökenlerini gizlemek amacıyla kimlik işaretleri ve geleneksel araç numaralandırmaları ortadan kaldırılan bu araçlar, Rus birliklerinin kontrol ettiği sınır kapılarından Ukrayna'ya düzenli olarak geçiş yapmışlardı.

Ukrayna’ya giden Rus AMT’leri

Bu geçişlerde, teçhizat miktarı ve geçiş sıklığı öylesine fazla olmuştur ki, bu kadar çok teçhizatın ve silahın topluca taşınmasının kamufle edilebilir ve gizlenebilir tarafı kalmamıştır. Zaten konvoy kafilelerini gizleyebilmek için daha az sayıda aracın hareket ettirilmesi girişimleri, Rusya Federasyonu adına savaşan ayrılıkçı grupların silahlanma temposunu bozacaktı. Iç savaşın bu zorunluluğu, Rus menşeli araçların Ukrayna ordusuna karşı konuşlandırılan malzemenin çoğunluğu oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Doğu Ukrayna’da Ukrayna Askeri Birliklerine Karşı İlk Topçu Atışları (NSDC Ukraine)

Rus Zırhlı Araçları Ayrılıkçılara Nasıl Sağlanıyor?

Ağustos 2018'de AGİT Gözlem Grubu tarafından gönderilen bir insansız hava aracı (İHA) tarafından Ukrayna’ya  giden yeni platformlar ile zırhlı araçların ayrılıkçı unsurlara tedariki gözlemlendi. İHA, Donbas'ın işgal altındaki bölgelerinde iki konvoyun görüldüğünü bildirdi. Bu konvoylardan birisi Ukrayna'ya Manych'ta, bölgesel başkent Donetsk'e 70 kilometre mesafede girdi ve ikinci bir konvoy ise ters yönde hareket etti ve Rusya'ya geri döndü.

AGİT'in bu saptaması, Ukrayna ordusunun uzun zamandır uluslararası topluma anlatmaya çalıştığı üç gerçeği doğruladı: Bunlardan birisi, ayrılıkçılara en son ve en etkili silahların Rusya tarafından sağlanmış olması idi. Ayrıca, Donbas'taki Ukrayna kuvvetlerinin komutanı, bu tür geçişlerin "sürekli" gerçekleştiğini, bu zırhlı araç ve ağır yüklü kamyon konvoylarının Rus saldırılarının işaretleri olduğunu belirtti.

Ukrayna birçok kez bu konvoy geçişleri hakkında uluslararası toplumu bilgilendirmişti, ama AGİT bu geçişleri görene kadar, bu faaliyetin gerçekleştiğine dair bazı devletlerin resmen kabul edişini sağlamak mümkün olmamıştı. Konvoy geçişlerinin AGİT tarafından onaylanması, Rusya’nın bu destek faaliyetinin uluslararası camia tarafından da resmi olarak tanınmasında önemli bir adım olarak kabul edildi.

İkinci bir konu da, bu araçları kullanan ayrılıkçıların Ruslar tarafından kapsamlı bir şekilde eğitilmiş olması gerçeği idi. Ukrayna’nın  93. tugayı komutasındaki bir albay "dünkü madenciler, kendi madenlerinde tesadüfen bir tank bulup, anında özel eğitim almadan bu araçları kullanamaz" demişti. Ayrılıkçı birimlerin içindeki yerel halkın çoğu, eski kömür madencileri idi ve bu unsurlar hala Rus eğitimi almaya devam ediyorlar.

Son olarak, Ruslar tarafından eğitilen personel, Rus zırhlı araçlarının nasıl çalıştırılabildiğini öğrenirken, görünüşe göre onların bakımını da sağlamak için paralel bir faaliyet tespit edilememiştir. Ukrayna istihbarat servisi, 2018'in başından bu yana 40'tan fazla zırhlı muharebe aracının, tamir edilecek araçların bozuk donanımın yerine yedek olarak kullanılmak üzere, Ukraynalı ayrılıkçılara teslim edildiğini bildirdi.

Eski NATO istihbarat subayları, Rusya'nın Donbas'a müdahalesinin önceden iyi düşünülmediğini/planlanmadığını belirttiler. Bu, her şeyden önce "muharebelerde birimlerin kötü performansları, liderlik ve disiplin seviyesinin çok düşük olması” şeklinde özetlenebilir. Bir diğer başarısızlık ta, yukarıda da belirtildiği gibi, ayrılıkçıların Moskova tarafından kendilerine sağlanan teçhizatınn bakımı için önceden bir hazırlık yapılmamasıydı.

2014 yılının başında, bölgede bulunan eski bir savunma ataşesi, "Ayrılıkçılara verilen zırhlı araçların lojistiği çok kötüydü. Ruslar tarafından sağlanan tanklar ve IFV'ler vardı; ancak bu araçların bakım ve onarımını yapacak servis araçları, zırhlı araçlarla birlikte gelmemişti. Araçları kullanacak personel ve piyadeler konvoyun ardından sivil araçlarla desteğe gelmişlerdi.

Donbas'taki Rus Birlikleri

Bilindiği gibi, Moskova'nın Donbas'ta kurduğu iki adet "devletçik", Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk Halk Cumhuriyeti (DNR) ve Lugansk Halk Cumhuriyeti (LNR) 'dir. Mevcut askeri duruma bakan çok sayıda analist, Rusya'dan bu bölgelere gönderilen askeri teçhizat trafiğinin her iki "cumhuriyette" de önemli zırhlı oluşumlar yarattığını söylüyor.

Ukrayna istihbarat raporlarına göre, Rusya yanlısı grupların elinde 475 tank, yaklaşık 1000 zırhlı savaş aracı, 700'den fazla topçu sistemi ve 200'den fazla çoklu fırlatma roket sistemleri vardı. Bu platformların neredeyse tamamı Sovyet/Rus tasarımlı ekipman olup; Rusya'daki üslerden DNR ve LPR gruplarına aktarılmıştı.

Ancak Ukrayna'daki ayrılıkçı oluşumlar şu anda Rus askeri teçhizatının en modern sistemlerine sahip olmakla birlikte, gerçek Rus askeri personelinin varlığını da en aza indirmek için hala önemli bir çaba da gösterilmektedir.

Ukrayna’daki Rus kuvvetleri gelişmiş hava savunma sistemleri ve Moskova'nın envanterindeki en gelişmiş elektronik savaş teçhizatlarından bazılarıyla donatılmıştır. Bu sistemlerden bazıları, Ukrayna hava kuvvetlerinin Rus düzenli askeri birliklerini vurmasını engellemek için kuvvet koruması olarak yerleştirilmişti. Bu arada  Rus Birliklerinin çoğu "sözleşmeli askerlerden" oluşuyor. Büyük ölçekte, Rus düzenli birlikleri sadece Ukrayna'nın elindeki büyük hedeflere karşı savaşta kullanılmıştı ve ana muharebe tankları ve IFV'ler tarafından desteklenmişler ve modern, şifreli iletişim sistemleri ve keşif İHA'ları ile donatılmışlardı.

Elektronik Savaş (EW), Rus Zırhlı Birliklerine Üstünlük Sağlayan Unsur

Ukrayna askeri birlikleri ve istihbarat servisleri, Donbas'ta kullanılan 44 farklı türde silahın kullanıldığını ifade ediyorlar. Bunların hiç biri Ukrayna ordusu envanterinde yer almadıkları için, silahlar Rusya Federasyonu topraklarından gelmiş olabilir.  Bunlar kamyonlar ve tanklardan başlıyor, daha gelişmiş sistemlere kadar uzanıyor. Örneğin: Pantsir S1 hava savunma sistemi–sadece 2012 yılında Rus silahlı kuvvetlerine hizmete giren iki adet 30 mm topa sahip bir uçaksavar platformudur. Ukrayna, Pantsir-S1 silah sistemine asla sahip olamamıştır. Aynı kategoride T-72B3 tankı, henüz T-90’lara henüz sahip olmayan Rus Birliklerinin ana muharebe tankıdır. Bu tankı benzerlerinden ayıran husus Belarus menşeli SOSNA-U görüş sistemlerine sahip olan atış kontrol sistemleridir. Bu sistem 2011 ‘de tanıtılmış, ama Ukrayna’ya verilmemiştir.

Rusya’nın Pantsir-S1 Hava Savunma Sistemleri Rusya’nın BPM 97 4x4 Aracı

Çatışmanın daha başlarında, Ukrayna ordusu gelişmiş reaktif zırh teknolojisi ve Rus araçlarına takılan aktif anti-ATGM koruması nedeniyle kendisini zayıf hissetti. Donbas savaşının ilk aşamalarında Ukrayna ordusunun elinde, T-90 ve gelişmiş T-72 modellerinin zırh kaplamasına nüfuz edebilecek tandem savaş başlığına sahip tanksavar füzeleri yoktu. Bu güvenlik açığı, Donbas'taki birimler Ukrayna silahlı kuvvetleri, Kiev'deki Luch Tasarım Bürosu'ndan ilk yeni tasarım SKIF ATGM'yi almaya başladığında ortadan kaldırıldı. Ukrayna  hükümeti, Raytheon FGM-148 JAVELIN ATGM satın almak için ABD’nin izin vermesini talep etmişti, ancak satın alma işlemi ABD Başkanı Obama birçok kez engellenmişti. Trump Yönetimi'nin Ocak 2017'de göreve gelmesinin ardından bu politika tersine çevrildi ve 2018'de Ukrayna ordusuna füzeyi tedarik etme seçeneği verildi.

Bu arada, Ruslar tarafından Donbas'ta zırhlı araçların etkin kullanımı, en modern elektronik savaş (EW) sistemlerinden bazılarının artan oranlarda kullanımı ile artırıldı. Hem Ukrayna istihbarat servisleri, hem de AGİT İzleme Grubu tarafından yazılan çok sayıda raporlarla doğrulandığı gibi Moskova, Donbas'taki ayrılıkçı birimleri KRASUKHA-2 1L269 karıştırıcı, Bylina RB-109A REPELLENT-1 ve LEYER-3 RB-3418 ile donattı..

Bu sistemler, Rusya’nın elektronik harp sistemlerinden bazılarıdır ve 2010'dan sonra muharebe birliklerine konuşlandırılmaya başlanmıştır. Bu tür sistemler Ukrayna ordusu tarafından hiç kullanılmamıştır. RB-3418, Rus yapımı ORLAN-10 İHA ile birlikte Donbas operasyonlarında da ayrılıkçılar tarafından kullanılmaktadır. Sistemin çalışma mesafesi 100 km yi geçmektedir.

Ayrılıkçıların, Rusların birçok EW (Elektronik Savaş) unsurunu kullanabilmesi, Ukrayna ordusunun sensörlerini körleştiriyor ve sürekli olarak durumsal farkındalığını bozuyor. Orlan-10 adı verilen sistem, ayrılıkçı birimlerin Ukrayna birliklerinin yerini belirlemelerine olanak sağlıyor, Rus topçu ve roket saldırılarını ölümcüllüğünü artırıyor.

ORLAN 10 İHA

 

Askıya Alınmış Bir Çatışma

Donbas'taki üst düzey bir siyasi lider yakın geçmişteki çatışmalarla ilgili bir değerlendirme yaparak, "İlk kayıplar başladığında, kimse bunun bu kadar uzun süreceğine inanmıyordu. En kötü şey, insanların çatışmaya alışmış olması. Örneğin, uçan nesnelerin sesinden ne tür bir silah olduklarını ve hatta kalibresini bile anlayabiliyorlar. Herkes savaştan bıktı. Temas hattında yaşayan insanlar, Ukrayna'nın Cumhurbaşkanının kim olduğunu bile umursamıyorlar, sadece savaşın durmasını istiyorlar." dedi.

Bir tarafın diğerini yerinden edemediği bu çatışmada, iki unsur savaşı bir çıkmaz sokağa sürüklemektedir. Birincisi, zırhlı güçlerin hem sayıları, hem de tankların modern oluşu bir fark yaratsa da, bu tek başına yeterli değildir. Ana Muharebe Tanklarının Amerikalı savunucuları, Ukrayna’nın Debaltseve savaşında Ukraynalılar tarafından verilen kaybı analiz etmişler ve "tanklar hala önemli" sonucunu çıkarmışlardır. Ancak Debaltseve muharebesi, zırhlı muharebe araçlarının günümüzde ihtiyaç duyulan muharebe potansiyeline sahip olması gerekirken, zırhlı birliklerin piyadelerle ve topçularla etkin bir şekilde entegre edilmesi gerektiğini bir kez daha gösteriyor. Her iki taraf da bu dersleri öğreniyor, ancak Ukrayna hala Donbas'ın tamamını tekrar alabilmek için yeterli sayıda personel ve ekipmandan yoksun.

Aynı zamanda, ayrılıkçı gruplarda, mevcut savaşı devam ettirmek için bir motivasyon eksikliği var. Ayrılıkçılar kendi ulusları için değil, Moskova'nın çıkarları için savaşıyor. Rus askeri birlikleri onları destekliyor ve zaman zaman onlar için ağır işlere kalkışıyor. Ama, Rus Silahlı Kuvvetleri, Ukraynalı ayrılıkçılar için tüm çatışmalarda mücadele edemezler.

BİLGİ NOTU:

Makale’nin yazarı Reuben F. Johnson savunma sektörü hakkında 30 yıldır raporlar yazmış bir kişidir. Eski SSCB ve Doğu Avrupa, Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Doğu Asya ve Latin Amerika üzerine siyasi-askeri analizler yapmıştır. Makaleleri ABD, Avrupa ve Asya savunma ve halkla ilişkiler dergilerinde sık sık yer almış olup; aynı zamanda ABD Savunma Bakanlığı'nda uzun zamandır danışmanlık yapmaktadır.  Ukrayna'nın Kiev kentinde bulunmaktadır. Gözlemleri arasında 2004-2005 Turuncu Devrim ve 2013-2014 Maidan Devrimi'de vardır.

 

Yorumlar (0)

Yazılan yorumların sorumluluğu yorumu yazan okura aittir. Yazılan yorumlardan websitemiz sorumlu değildir.


Henüz yorum yapılmadı!