Savunmada referans noktası

Kafkasya'da NATO-ABD ve Rusya, Gürcistan için Karşı Karşıya Gelir mi?

Yrd.Doç.Dr. Savaş Biçer

Kuzeydoğu komşumuz Gürcistan için 2018 yılı, Demokratik Gürcistan Cumhuriyetinin kuruluşunun 100ncü yıldönümü. İçinde bulunduğumuz yıl, aynı zamanda Rusya-Gürcistan savaşının ve Gürcistan’a NATO’ya üyelik sözü verilen Bükreş zirvesinin de onuncu yılı.

Gürcistan’a ilk defa Belçika Mons’taki NATO karargahında görevli iken, 1997 yılında NATO Barış İçin Ortaklık (PfP) faaliyetleri kapsamında görevli olarak gittim. Tiflis’te  kalınabilecek tek otelde yer bulamadığım için, NATO irtibat ataşesi olan Yunan Askeri Ataşesinin önerisi ile bir aile pansiyonunda kaldım ve çok güzel bir hafta geçirdim. O zamanlar Gürcistan Savunma Bakanlığının beşinci katındaki koridor boyunca sağdaki odalarda Türk askeri yardım heyeti, soldaki odalarda ise Amerikan askeri yardım heyetinin personeli çalışıyordu. Savunma Bakanlığı binasının caddeye açılan kapısının hemen yanındaki bina ise, Rusya’nın Gürcistan’daki kuvvetlerinin ana karargâh binası idi. NATO, ABD ve Türkiye uzun yıllar boyunca Gürcistan’ın çok önemli coğrafi konumunun farkında olarak, bu ülke ile ilişkilere her zaman önem ve öncelik verdiler.

Ancak Rusya da her zaman arka bahçesine özel önem vererek, kendi kontrolü dışında bir oluşuma asla izin vermedi. 8 Ağustos 2008 de, Gürcistan’ın aslında egemen bir devlet olarak iç meselesi sayılabilecek bir olayın, aniden bir Rusya-Gürcistan çatışması haline gelmesi bunun bir örneği olarak tarihe geçti.

Bugün gelinen noktada ise, Medvedev’in “NATO, Rusya’ya iyice sokulup kuşatıyor; eğer Gürcistan NATO üyesi olursa, vahim bir çatışmayı da kışkırtacaktır” şeklinde beyanı oldu. Bu söyleme neden olan, NATO’nun 2018 Brüksel zirvesi sonuç bildirgesinde yer alan ve Gürcistan’ın NATO üyeliği konusundaki kararlılığını gösteren maddedir.

Gürcistan ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki güvenlik iş birliğinin, Gürcistan NATO ilişkilerine kıyasla her geçen yıl daha güçlü, daha sıkı ve daha etkili bir şekilde gösterdiği gelişme, Rusya’nın endişelerinde belki de ne kadar haklı olduğunu açıklayacaktır.

ABD’nin Gürcistan ordusunun modernizasyonu için sağladığı siyasi destek yanında, askeri eğitim, danışmanlık ve teçhizat yardımının, NATO’nun Barış İçin Ortaklık inisiyatifi haricindeki Gürcistan-ABD ikili iş birliğine dayanıyor olması, Rusya’nın duyduğu bu endişenin temel nedeni olmuştur. Sonuçta bu yöndeki gelişmelerin Gürcistan’ın NATO’ya üye olmaya davet edilmesine doğru güçlü bir yönelmeye sebep olduğunu görmemek mümkün değil. Gürcistan Savunma Hazırlık Programı (GDRP) (1) ve bu programın özellikle de eğitim boyutunun ülkedeki ayrılıkçı güçlerle mücadeleye ağırlık veren yönü dikkate alındığında, önümüzdeki dönemde ülkenin tekrar bir iç karışıklık ve buna bağlı bir dış müdahale ile karşılaşması da ihtimal dahilinde.

ABD Avrupa Kuvvetleri Komutanlığının Vaziani’de açıp işlettiği Muharebe Eğitim merkezinde Amerikalı personelin verdiği eğitim ile üç yıllık bir program dahilinde, Gürcistan’a satışı planlanan Javelin tanksavar silah sistemleri ve diğer teçhizat ile donatılmış dokuz manevra taburu çapındaki piyade ve topçu birliğine kazandırılacak muharebe potansiyeli, 2008 yılındaki çatışmalarla kıyaslandığında önemli bir fark oluşturacak gibi görünüyor. ABD’nin bu eğit-donat faaliyetleri kapsamında, 2017 ve 2018 yıllarında icra edilen ortak tatbikatlarda kullanmak amacıyla Avrupa’daki çeşitli askeri üslerinden demiryolu ve denizyolu ile Gürcistan’a getirdiği tank ve zırhlı araçların taşıma tatbikatları da bu vesile ile yapılmış oldu.

Gürcistan’ın NATO ve ABD liderliğindeki uluslararası güvenlik harekâtı uygulamalarına katıldığını, örneğin Afganistan’da NATO üyesi olmayan ülkeler arasında en büyük askeri birliği oluşturduğunu ve bu birliklerin muharip görevlerde kullanımında hiçbir milli kısıtlama da koymadığını da hatırlamakta yarar var.

NATO Gürcistan ilişkileri bugün en iyi dönemini yaşamakla beraber, yine de yapılacak çok iş var. NATO’nun 2008 yılındaki Bükreş zirvesinde Ukrayna ile birlikte üyelik sözü verilen Gürcistan’ın, son zirvede de bu durumu yinelenmişti. Özellikle Rusya ile yakın ilişki içerisinde bulunan bazı NATO ülkelerinin, bu üyelikle ilgili Rusya’nın muhtemel tepkisini dikkate alarak çekinceleri olduğu da bir gerçek. Gürcistan’ın NATO üyeliğinin bu şartlarda biraz daha zaman alacağı ve sancılı bir süreç yaşanacağı anlaşılıyor. Gürcistan’ın göstereceği stratejik sabır bu bağlamda çok önemli. Bu belirsizlik Rusya’yı Batı’yı daha fazla kışkırtacak şekilde cesaretlendirir mi? Bunu zaman gösterecek. Ancak böyle bir hareketin bölgeyi hızla istikrarsızlaştıracağı ve istikrarsızlığın ve çatışmanın diğer alanlara da sirayet edeceği kesin. 

NATO’nun soğuk savaş sonrası Sovyetler Birliğinden ayrılan ülkelere verdiği ‘Rus saldırganlığından koruma’ sözünün havada kalması yanında, 2008’den beri söz verilen Gürcistan’ın NATO üyeliği konusunun da boş bir vaat olarak yerine getirilememesi, NATO’nun güvenilirliği bakımından önemli bir sınav olacak.

 

(1)Georgia Defense Readiness Program

Yorumlar (0)

Yazılan yorumların sorumluluğu yorumu yazan okura aittir. Yazılan yorumlardan websitemiz sorumlu değildir.


Henüz yorum yapılmadı!